Моноқалаларды дамыту бағдарламасы

№ исх: 683 от: 25.05.2012

Моноқалаларды дамытудың

2012 – 2020 жылдарға арналған бағдарламасына 1-қосымша

 

 

Қазақстан Республикасы моноқалаларының тізбесі

 

 

Р/с

Моноқалалардың атауы

Халық саны

( 01.10.11ж.), адам

Экономикалық әлеует

(ж.а.о. бағалауы бойынша)

Ақмола

1

Степногорск

64 316

орташа

Ақтөбе

2

Хромтау

24 617

жоғары

Алматы

3

Текелі

28 656

орташа

Атырау

4

Құлсары

53 513

орташа

Батыс Қазақстан

5

Ақсай

33 610

орташа

Жамбыл

6

Қаратау

27 317

орташа

7

Жаңатас

21 098

төмен

Қарағанды

8

Балқаш

77 056

орташа

9

Жезқазған

85 185

орташа

10

Қаражал

19 235

орташа

11

Сораң

50 821

орташа

12

Сәтбаев

69 744

орташа

13

Теміртау

179 853

жоғары

14

Шахтинск

56 263

орташа

15

Абай

26 249

орташа

Қостанай

16

Арқалық

27 634

төмен

17

Жітіқара

34 595

орташа

18

Лисаковск

40 546

орташа

19

Рудный

126 613

жоғары

Маңғыстау

20

Жаңаөзен

121 327

орташа

Павлодар

21

Ақсу

45 845

жоғары

22

Екібастұз

136 829

жоғары

Шығыс Қазақстан

23

Зыряновск

38 185

орташа

24

Курчатов

11 198

орташа

25

Риддер

54 793

жоғары

26

Серебрянск

9 653

орташа

Оңтүстік Қазақстан

27

Кентау

61 362

орташа

БАРЛЫҒЫ

1 526 113

 

 

_________________


Моноқалаларды дамытудың

2012 – 2020 жылдарға арналған бағдарламасына 2-қосымша

 

 

Даму әлеуеті жоғары, орташа және төмен моноқалаларды анықтау үшін критерийлер

 

 

Моноқалалардың перспективалық деңгейін анықтау:

1) моноқалаларды дамытуды мемлекеттік қолдау;

2) қазіргі таңдағы әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешу;

3) әлеуметтік-экономикалық проблемалардың пайда болуының алдын алу бойынша аса тиімді шараларды әзірлеу мақсатында жүзеге асырылады.

Моноқаланың перспективалылығын анықтау критерийлері:

1) оң көрсеткішті қаржы-шаруашылық қызметі, тұрақты табиғи-шикізаттық факторы (кен базасының сарқылу тәуекелінің болмауы, өндірілетін өнімге деген тұрақты сұраныс және т.б.) бар қала құраушы кәсіпорынның болуы:

ағымдағы өндіру деңгейінде перспективада 25-30 жылға пайдалы қазбалар қорларының болуы;

қала құраушы кәсіпорынның өніміне деген тұрақты сұраныс және өндіріс көлемін төмендетін факторлардың болмауы;

2) ірі көліктік дәліздердің (авто- және теміржолдардың) қиылысында орналасқан моноқалалар:

моноқаланың халықаралық немесе республикалық маңызы бар авто- немесе теміржол магистральдарының бойында орналасуы;

логистикалық инфрақұрылымды ұйымдастыру мүмкіндігі (теміржол станциялары, қоймалар);

3) моноқаланың облыстық немесе республикалық маңызы бар ірі қала маңында немесе агломерация құрамында орналасуы;

4) моноқалаларда ерекше әлеуеттің болуы (табиғи-ресурстық, географиялық, тарихи):

моноқала маңында өндіру және қайта өңдеуге болатын пайдалы қазбалардың перспективалы қорларының болуы;

әлеуеттің басқа түрлерінің (рекреациялық, бірегей қорық аумақтарының), ғылыми және инновациялық әлеуеттің болуы;

5) дамыған әлеуметтік-инженерлік инфрақұрылымы болған жағдайда мемлекеттік, білім беру, медициналық, инфрақұрылымдық, көліктік-логистикалық, қаржылық-делдалдық, рухани-мәдени және басқа да сервистік қызметтердің кең спектрін, оның ішінде маңайындағы ауылдық аумақтарға, көрсете алатын моноқалалар;

6) белсенді жұмыс істейтін шағын кәсіпорындардың үлесі:

қалада дамыған шағын және орта кәсіпкерліктің болуы (қызмет көрсету саласында, өңдеу өнеркәсібінде және басқалары);

қалада жұмыс істеп тұрған техникалық және кәсіби білім беру оқу орындарының болуы (ТжКБ);

7) кадрлық әлеует:

моноқалада жоғары білікті техникалық мамандардың болуы, оның ішінде қала құраушы кәсіпорында жұмыс істеп жатқан;

8) қолайлы экологиялық жағдай:

экологиялық апаттағы аумақтардан басқа экологиялық нормалардан жоғары ластағыш көздердің болмауы;

9) халық табыстары:

халық табыстары орташа республикалық деңгеймен тең немесе одан жоғары.

Жоғарыда аталған жағдайлары немесе оларды іске асыру мүмкіндігі жоқ моноқалалар экономикалық әлеуеті жоғары қалаларға жатпайды.

Моноқаланың перспективасыздығын анықтау критерийлері:

1) ірі қалалардан және негізгі көліктік дәліздерден шалғайлығы (75 және одан артық км немесе 1 сағаттық қол жетімділік):

моноқаланың тұйықтықта орналасуы (республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының және теміржолдың болмауы);

моноқаланы басқа қалалармен және өңірлермен байланыстыратын көліктік инфрақұрылым аса тозған жағдайда;

2) қала халқының тұрақты кетуі (санының азаюы):

соңғы 10 жылдағы көші-қон сальдосының теріс серпіні (халық санының азаюы негізінен жоғары білікті еңбекке қабілетті халық есебінен іске асады);

3) қорлары сарқылған минералды-шикізаттық база:

кенде пайдалы құрамдауыштың төмендеуі;

ағымдағы өндіру қарқындары сақталған жағдайда 5-10 және одан аз жылға жететін шикізат қорлары;

4) қала құраушы кәсіпорында өндіріс көлемінің төмендеуі және оның өнімінің бәсекеге қабілетсіздігі:

соңғы 10 жылда қала құраушы кәсіпорындағы өндіріс көлемінің едәуір қысқаруы;

5) әлеуметтік-инженерлік инфрақұрылымның апатты тозуы:

авариялық тұрғын үйлердің жоғары үлесі;

су, электр, жылу инфрақұрылымының тозуы 80 %-дан асады,

денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет объектілерінің тозуы 70 %-ға жетеді;

6) қолайсыз экологиялық жағдай:

қала аумағының экологиялық апат аймағында орналасуы және экологиялық нормалардан жоғары ластағыш көздердің болуы;

7) жұмыссыздық деңгейі:

орташа облыстық мәнінен жоғары;

8) өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үлесі:

орташа облыстық мәнінен жоғары;

9) халықтың табыстары:

орташа облыстық көрсеткіштерден аз.

Осы критерийлерге сәйкес келетін моноқалалар экономикалық әлеуеті төмен қалаларға жатады.

Жоғарыда аталған критерийлерге сәйкес әлеуеті жоғары және төмен қалалар қатарына кірмеген моноқалаларды облыс әкімдігі әлеуеті орташа елді мекендер тізіміне енгізді.

 

_______________

 

 

 

 

 

 

 

Қосымша ақпарат